Bà con mình hay nói “mắt tui nhìn mờ tè le, nhìn cái gì cũng thấy bị nhòe, bị kéo dài ra” — nghe quen hông nè? Đó rất có thể hổng phải cận thị đơn thuần đâu nha — mà là loạn thị đó bà con ơi! Loạn thị thường hay bị nhầm lẫn với cận thị, nhưng thực ra hai cái này khác nhau hoàn toàn. Hôm nay mình giải thích từ từ cho bà con hiểu rõ nghen!
1. Loạn thị là gì? Tại sao mắt lại bị nhòe tè le vậy?
Loạn thị (tiếng Anh: Astigmatism) xảy ra khi giác mạc hoặc thủy tinh thể của mắt mình có hình dạng không đều nha bà con — thay vì hình cầu hoàn hảo như quả bóng tròn, nó lại có hình elip như quả trứng hay quả bóng bầu dục vậy đó. Sự bất đối xứng này khiến ánh sáng đi vào mắt hội tụ ở nhiều điểm khác nhau, tạo ra hình ảnh mờ và nhòe ở cả gần lẫn xa luôn á!
Hình dung thế này cho dễ hiểu nè: giác mạc bình thường giống mặt kính đồng hồ tròn đều — ánh sáng đi qua đều nhau, hình ảnh rõ nét. Còn giác mạc loạn thị lại giống mặt kính hình bầu dục — ánh sáng bị bẻ cong theo nhiều hướng khác nhau, hình ảnh vì vậy bị kéo dài, nhòe hoặc bị đôi hà. Khó chịu lắm á bà con!
2. Loạn thị khác cận thị thế nào? So sánh rõ ràng cho bà con
| Đặc điểm | Cận thị (Myopia) | Loạn thị (Astigmatism) |
|---|---|---|
| Nguyên nhân chính | Nhãn cầu quá dài | Giác mạc/thủy tinh thể không đều |
| Triệu chứng chính | Nhìn xa mờ, nhìn gần rõ | Nhìn mờ cả gần lẫn xa, hình bị nhòe/đôi |
| Ký hiệu trên kính | SPH âm (ví dụ: -2.00) | CYL âm + AXIS (ví dụ: CYL -1.25 AXIS 90) |
| Tròng kính cần dùng | Tròng cầu (Spherical) | Tròng trụ (Cylindrical/Toric) |
| Hay đi kèm với | Có thể kèm loạn thị | Hay kèm cận hoặc viễn thị |
Nhiều bà con bị cả cận thị lẫn loạn thị cùng một lúc đó nha — trên đơn kính sẽ thấy có cả SPH lẫn CYL. Đây là trường hợp cực kỳ thường gặp ở bà con mình nghen! Đừng lo, cắt một cặp kính là giải quyết được hết luôn á.
3. Đeo kính loạn thị — cách chọn đúng để đeo thoải mái
Loạn thị được hiệu chỉnh bằng tròng kính trụ (cylindrical lens) nha bà con. Tròng kính này có độ cong khác nhau theo từng trục, bù đắp chính xác cho sự không đều của giác mạc mình.
- Kính gọng tròng trụ: Giải pháp đơn giản nhất, hiệu quả nhất. Cần đo chính xác cả CYL lẫn AXIS để cắt kính đúng nghen — thiếu một trong hai là kính hổng đạt yêu cầu đâu!
- Kính áp tròng Toric: Loại kính áp tròng đặc biệt có thêm trục trụ để hiệu chỉnh loạn thị. Đắt hơn kính thường một chút nhưng thẩm mỹ hơn nhiều nè.
- Phẫu thuật Lasik/LASEK: Có thể điều trị cả cận lẫn loạn thị cùng lúc bằng laser định hình lại giác mạc. Cần khám kỹ điều kiện trước khi quyết định nha bà con.
Loạn thị có di truyền không bà con ơi?
Có yếu tố di truyền nghen bà con. Nếu bố mẹ bị loạn thị thì con có nguy cơ cao hơn rồi đó. Tuy nhiên loạn thị cũng có thể xuất hiện do chấn thương mắt, sau phẫu thuật, hoặc do bệnh giác mạc chóp. Nên kiểm tra định kỳ cho cả nhà là tốt nhất nha!
Loạn thị nhẹ có cần đeo kính không?
Loạn thị dưới 0.50D thường hổng cần đeo kính vì mắt tự điều tiết được nha bà con. Từ 0.75D trở lên thì nên đeo để tránh mỏi mắt và nhức đầu kéo dài. Tốt nhất là hỏi ý kiến chuyên gia sau khi đo mắt nghen — mỗi người mỗi khác mà!
Đeo kính loạn thị sai có sao không?
Sai AXIS dù một chút cũng gây nhức đầu, chóng mặt, mỏi mắt nặng nề lắm đó bà con! Tệ hơn là mắt phải điều tiết sai liên tục có thể làm tăng độ nhanh hơn nữa. Vì vậy đừng đo mắt qua loa hay tự mua kính không có đơn nghen bà con ơi!
Bà con ở Sóc Trăng cần đo mắt loạn thị chuẩn xác, hãy ghé Mắt Kính Đức Phương — Phường Phú Lợi, Tp. Sóc Trăng nhé! Máy đo khúc xạ tự động kết hợp đo thử trên gọng thực tế — đảm bảo kết quả chính xác, đeo thoải mái ngay từ lần đầu, hổng lo nhức đầu gì đâu nha bà con!
